Premium Only Content
ABAI - WORDS OF EDIFICATION №42
ABAI - WORDS OF EDIFICATION №42
Абай Құнанбаевтың қырық екінші қара сөзі
Қазақтың жаманшылыққа үйір бола беретұғынының бір себебі - жұмысының жоқтығы. Егер егін салса, я саудаға салынса, қолы тиер ме еді? Ол ауылдан бұл ауылға, біреуден бір жылқының майын сұрап мініп, тамақ асырап, болмаса сөз аңдып, қулық, сұмдықпенен адам аздырмақ үшін, яки азғырушылардың кеңесіне кірмек үшін, пайдасыз, жұмыссыз қаңғырып жүруге құмар. Дүниелік керек болса, адал еңбекке салынып алған кісі ондай жүрісті иттей қорлық көрмей ме? Өзінің кәсібін тастап, кезегендікке салына ма? Малдылар малын өңкей малшыларға, бала-шағаға тапсырып, қолдағы құдай берген азды-көпті дәулеті қызықсыз көрініп, оның ұры-бөріге жем болып, қарға-жарға ұшырауына шыдайды. Пыш-пыш кеңестен қалып, бір ауылға барып, қулық, сұмдық жасап жүріп, тегін тамақ жеп, ыржыңдасуды қысыратуға шыдамайды. Не үшін десең, халыққа әдет жол болған соң, шаруаға пысық, мал бағуға, мал табуға пысық ол өнерлі кісіге қосылмайды, я өзі пәле шығаруға пысық, я сондайлардың сөзін «естігенім», «білгенім» деп елге жайып жүріп, ырбаңдауға пысық өнерлілерге қосылғандай көрінеді.
Сол үшін осы күнгі қазақтың іске жараймын дегені өзінің азды-көптісін біреуге қоса салып, «көре жүр, көздей жүр» деп басын босатып алып, сөз аңдып, тамақ аңдып, ел кезуге салынады.
Бұл күндегіге байлық та мақтан емес, ақыл, абұйыр да мақтан емес, арыз бере білу, алдай білу - мақтан. Бұл екеуі қолынан келген кісі салт атты, сабау қамшылы кедей де болса, аз да болса орны төрде, майлы атқа, майлы етке қолы жетеді. Желөкпелеу, мақтаншақ байларды: «сіз айтсаңыз, отқа түсуге бармын» деп желдендіріп алып, шаруасын қылмай-ақ, малын бақпай-ақ, содан алып киімін бүтейтіп киіп, тәуір атын мініп алып, қатарлы бір құрметке жетіп жүре береді.
Ол бай өз тыныштығын да білмейді, бос шығынданғанын да ескермейді. Бір кісімен сөйлессе, «мұны қайтеміз?» - деп бағанағы антұрғанмен ақылдасады. Ол сиырдың жорғасы секілденіп, қарайғанда жалғыз өзім болсам екен дейтұғын ниетімен және де ақылдасар досы көбейсе, қадірім кетіп қалады деп ойлап: «Ой, тәңір-ай, соны білмей тұрсыз ба? Ол ана қулық қой, бұл мына қулық қой» деп, «оған бүйдей салсаң болмай ма?» деп бар оңбаған жауапты үйретіп, амалшылықтың жолын үйретем деп, ол байдың өзін кісіге сенбейтұғын қылады. Және байдың өзіне де адам сенбейтұғын болады. Байдың өз жауабы, өз мінезі оңбай тұрған соң, бағанағы кісі бұзылса, әлгі антұрған бағанағы байға: «Мен айтпап па едім, оныкі қулық сөз деп, міне, көрдің бе?» - деп, екіншіде тырп етпейтұғын қылып алады. Ендігі жұрттың ақылы да, тілеуі де, харекеті де - осы.
-
8:28
Misha Petrov
17 hours agoLiberals OUTRAGED Over Carrie Underwood Performing at Trump’s Inauguration
11K21 -
22:34
Degenerate Plays
19 hours ago $0.56 earnedWe're Having Bedroom Problems... Literally - Five Nights At Freddy's 4 : Part 5
4.37K -
1:00:10
Trumpet Daily
18 hours ago $3.78 earnedThe War to Restore America - Trumpet Daily | Jan. 14, 2025
6.15K5 -
2:51:47
Price of Reason
13 hours agoJimmy Kimmel ATTACKS Trump and PROTECTS Gavin Newsom! Skeleton Crew Finale REVIEW! Ubisoft DEI Woes!
22.1K15 -
5:14:42
JdaDelete
1 day ago $17.91 earnedThe Legend of Zelda: Skyward Sword HD | With SirPoopsMagee | Part 4
66.1K8 -
4:56:18
Sgt Wilky Plays
10 hours agoTesting New setup and Chillin
67.1K4 -
53:37
barstoolsports
16 hours agoOne Text Changes The Game | Surviving Barstool S4 Ep13
84.3K7 -
3:14:48
Laura Loomer
9 hours agoEP93: Senate Grills Trump Admin Nominees As Inauguration Approaches
43.8K23 -
1:29:23
Kim Iversen
11 hours agoTrump TURNS On Netanyahu! Forces Israel To END THE WAR And Stop The Bloodshed
67.4K162 -
1:50:24
Danny Polishchuk
13 hours agoThe Funniest Call In Show On Earth - Live From New York City's Best Comedy Club
87.7K9